Hướng dẫn xử lý tội làm giả, sử dụng con dấu, tài liệu cơ quan, tổ chức

Hướng dẫn xử lý tội làm giả, sử dụng con dấu, tài liệu cơ quan, tổ chức.

Tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức; sử dụng con dấu hoặc tài liệu giả của cơ quan, tổ chức quy định tại Điều 341 của Bộ luật Hình sự. 

Kể từ ngày Bộ luật hình sự năm 2025 có hiệu lực, Tòa án nhân dân tối cao có nhiều hướng dẫn cụ thể. Nay Tòa án nhân dân tối cao ban hành Công văn giải đáp số 250 năm 2026 một số vướng mắc trong công tác xét xử

Về khó khăn vướng mắc đối với Tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức; sử dụng con dấu hoặc tài liệu giả của cơ quan, tổ chức quy định tại Điều 341 của Bộ luật Hình sự:

• Trường hợp bị cáo không phải là người trực tiếp làm giả giấy đi đường mà nhờ hoặc thuê người khác làm giả giấy đi đường, sau đó sử dụng giấy đi đường để thực hiện hành vi trái pháp luật. Trường hợp này mặc dù đã được hướng dẫn tại Công văn 196/TANDTC-PC ngày 03/10/2023 của Tòa án nhân dân tối cao, tuy nhiên vẫn còn quan điểm khác nhau về xử lý trách nhiệm hình sự đối với bị cáo về Tội sử dụng con dấu hoặc tài liệu giả của cơ quan, tổ chức hay Tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức theo quy định tại Điều 341 của Bộ luật Hình sự.

Về vấn đề này, Công văn 196/TANDTC-PC ngày 03/10/2023 của Tòa án nhân dân tối cao đã xác định bị cáo không phải là người trực tiếp làm giả giấy đi đường mà chỉ có hành vi nhờ hoặc thuê người khác làm giả giấy đi đường, sau đó sử dụng giấy đi đường để thực hiện hành vi trái pháp luật thì chỉ phạm Tội sử dụng con dấu hoặc tài liệu giả của cơ quan, tổ chức, nếu có đủ yếu tố cấu thành tội phạm, mà không xử lý trách nhiệm hình sự về Tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức. Đề nghị các Tòa án thực hiện thống nhất như nội dung đã hướng dẫn.

• Trường hợp bị cáo trực tiếp tham gia làm giả 01 tài liệu sau đó đi công chứng, chứng thực thành nhiều bản sao thì xác định bị cáo làm hoặc sử dụng bao nhiêu tài liệu giả để làm cơ sở truy cứu trách nhiệm hình sự (tính theo bản gốc hay cả các bản sao). Bị cáo có hành vi làm giả giấy tờ, tài liệu, sau đó sử dụng giấy tờ tài liệu đó vào giao dịch trái pháp luật. Vậy ngoài việc xử lý bị cáo về Tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức, có xử lý bị cáo về Tội sử dụng con dấu hoặc tài liệu giả của cơ quan, tổ chức hay không. Nếu xét xử bị cáo về 02 tội danh trên thì áp dụng 01 hình phạt chung cho cả 02 tội hay áp dụng hình phạt riêng cho mỗi tội danh sau đó tổng hợp hình phạt.

Đối với trường hợp làm giả 01 tài liệu sau đó đi công chứng, chứng thực thành nhiều bản sao thì các bản sao được công chứng, chứng thực không được tính là số lượng tài liệu giả để truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức theo quy định tại điểm c khoản 2 và điểm a khoản 3 Điều 341 của Bộ luật Hình sự. Trường hợp sử dụng các bản sao để thực hiện hành vi trái pháp luật thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội sử dụng con dấu hoặc tài liệu giả của cơ quan, tổ chức, nếu có đủ yếu tố cấu thành tội phạm.

Mục 2 Phần I của Công văn 196/TANDTC-PC ngày 03/10/2023 của Tòa án nhân dân tối cao đã xác định Điều 341 của Bộ luật Hình sự quy định về Tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức; Tội sử dụng con dấu hoặc tài liệu giả của cơ quan, tổ chức là 02 tội danh độc lập trong cùng 01 điều luật. Do vậy, nếu các hành vi của bị cáo đủ yếu tố cấu thành 02 tội này thì bị cáo phải bị truy cứu trách nhiệm hình sự về 02 tội danh độc lập, quyết định hình phạt đối với mỗi tội sau đó tổng hợp hình phạt theo quy định.